(VietCatholicNews 01/05/2007)
Giáo Hội Công Giáo Việt Nam, Giáo Hội của Đức Kitô
LM Nguyễn Hữu Thy
Trước hết, khi đề cập đến một đoàn thể th́ không hiểu là từng cá nhân lẻ loi của đoàn thể đó, nhưng là sự qui tụ toàn thể mọi thành phần của đoàn thể đó. Cũng vậy, Giáo Hội là bao gồm tất cả mọi tín hữu, tức những người đă được rửa tội nhân danh Thiên Chúa Ba Ngôi, nghĩa là những người cùng có chung một đức tin, một phép rửa, một đức ái hay một t́nh liên đới huynh đệ dưới sự d́u dắt của Đức Kitô, của các thánh Tông đồ và của các Đức Giám Mục, các Đấng Kế Vị các ngài.
Vậy, Giáo Hội Công Giáo Việt Nam là bao gồm toàn thể mọi thành phần Dân Chúa trên toàn lănh thổ Việt Nam, tức các Đức Giám Mục, các Linh mục, các Nam Nữ Tu sĩ, các giáo dân. Và không ai hơn kém hơn ai, v́ tuy các thứ bậc và các nhiệm vụ có khác nhau, nhưng chỉ có một Thánh Linh mà thôi, Đấng thánh hóa mọi người và là nguồn sống của Giáo Hội. Mỗi thành phần, mỗi đấng bậc trong Giáo Hội đều được nhận lănh những ân điển và những nhiệm vụ khác nhau, tùy theo Thánh Linh trao phó cho. Không ai tự kén chọn cho ḿnh được các ân điển và nhiệm vụ đó được (x. 1cr 12,4-11).
Đứng đầu hay đại diện cho Giáo Hội Việt Nam là Hàng Giáo Phẩm, tức Hội Đồng Giám Mục (HĐGM) Việt Nam. Tiếng nói của HĐGM Việt Nam qua các Thư Chung và các Huấn thị là tiếng nói chính thức của Giáo Hội Công Giáo Việt Nam, một tiếng nói được sự hậu thuẩn của Chúa Thánh Linh, v́ nó được nói ra nhân danh Đức Kitô (x. Mt 18,20) và trong sự hiệp thông với Đấng Kế Vị Thánh Phêrô và với Giáo Hội hoàn vũ. Và cho đến bây giờ tất cả mọi phát biểu có tính cách chung đó của HĐGM Việt Nam đều rất đáng trân trọng. Dĩ nhiên, mỗi thành phần Dân Chúa đều có ư kiến cá nhân riêng tư của ḿnh. Nhưng những ư kiến riêng tư đó không thể gọi là ư kiến hay đường lối chung của HĐGM Việt Nam hay của Giáo Hội Việt Nam được, và cũng không ai có quyền dựa vào đó để phê b́nh hay kết án Giáo Hội Công Giáo và Hàng Giáo Phẩm Việt Nam được.
Theo phương diện pháp lư, v́ Giáo Hội Công Giáo Việt Nam luôn luôn hiệp thông huynh đệ trọn vẹn với Giáo Hội hoàn vũ và với Đấng Kế Vị Thánh Phêrô, nên là Giáo Hội của Đức Kitô.
Nhưng trước hết, Giáo Hội Công Giáo Việt Nam là Giáo Hội của Đức Kitô, bởi v́ Giáo Hội Việt Nam – dù từ hơn 4 thế kỷ qua, luôn bị kỳ thị, bị đàn áp một cách bất công - vẫn một ḷng sắt son trung thành với đức tin vào Đức Kitô, vẫn can trường sống theo tinh thần của Người, là :
không ghen ghét (x. Mt 5,21);
không thù hận (x. Mt 5,38-42);
nhưng là luôn can đảm biết tha thứ, yêu thương và cầu nguyện cho kẻ thù của ḿnh (x. Mt 5,43-48).
Không những Đức Kitô đă dạy như vậy, nhưng chính Người đă sống như vậy. Cả khi bị treo trên thập giá một cách đau đớn và nhục nhă, Người đă cầu nguyện cùng Chúa Cha: «Lạy Cha, xin Cha tha thứ cho họ, v́ họ không biết việc họ làm» (Lc 23,43). Tinh thần khoan dung, độ lượng, tha thứ và ḥa đồng với mọi người là điểm nhận diện của người môn đệ Đức Kitô, của người làm con Thiên Chúa.
Quả vậy, là Kitô hữu, chúng ta xác tín rằng Đức Giêsu Kitô vừa có thiên tính vừa có nhân tính, tức vừa là Thiên Chúa thật và vừa là người thật. Và đó là sự thật minh nhiên, một sự thật mang lại ơn cứu rỗi cho chúng ta.
Nhưng nếu Đức Kitô là người thật, Người cũng đă được sinh ra trên một lănh thổ, là công dân của một dân tộc nhất định, có căn cước hẳn hoi. Vâng, Đức Kitô có một quê hương, có một tổ quốc là xứ Pa-lét-ti-na và dân tộc của Người là dân Do-thái. Và đương nhiên Người cũng có tinh thần dân tộc, có ḷng ái quốc như bao người Do-thái khác. Nhất là vào thời quê hương Người đang bị quằn quại dưới ách thống trị độc ác của bọn thực dân Roma ngoại đạo. Và chắc chắn rằng Người cũng mong cho quê hương chóng thoát khỏi cảnh nô lệ ngoại xâm, để được hưởng các quyền con người, nhất là quyền được tự do tôn thờ Thiên Chúa.
Thế nhưng, qua bốn bản Phúc Âm, chúng ta có thể khách quan ghi nhận được điều này là Đức Giêsu chẳng những đă không hề tham gia vào bất cứ phong trào chính trị yêu nước nào lúc bấy giờ, không hề có tư tưởng giải phóng dân tộc và không hề bày tỏ quan điểm về phương diện chính trị. Trái lại, một cách gián tiếp, Người đă có những thái độ ôn ḥa đối với quyền hành của chế độ ngoại xâm, hầu có thể tránh cho cả dân tộc của Người khỏi phải rơi vào cảnh diệt chủng khủng khiếp do quân xâm lược tàn ác gây ra (x. Mt 22,15-22; Ga 19,11).
Đó là một thái độ khôn ngoan và hợp lư. Bởi v́, trước hết Đức Kitô đă ư thức được một cách rơ ràng sứ mệnh Thiên Sai của Người khi giáng thế làm người, là :
để giải phóng con nguời ra khỏi ṿng nô lệ tội lỗi;
để ḥa giải cả nhân loại lại với Thiên Chúa và với nhau;
để toàn thể nhân loại được hưởng ơn cứu rỗi;
chứ Người không đến trong thế gian như một nhà cách mạng và cải cách về phương diện chính trị, kinh tế hay xă hội.
Cũng v́ trung thành với tinh thần và đường lối đó của Đức Kitô, nên Giáo Hội Công Giáo hoàn vũ nói chúng và Giáo Hội Công Giáo Việt Nam nói riêng, không nhận cho ḿnh bất cứ một sứ mệnh chính trị nào, không ủng hộ hay chống đối công khai bất cứ đảng phái chính trị nào; nếu Giáo Hội có chống đối, th́ chỉ chống đối những chính sách bất công của các chế độ chính trị mà thôi.
Trái lại, Giáo Hội Việt Nam luôn t́m mọi cách thích ứng với thời thế hầu có thể chu toàn được sứ mệnh Đức Kitô giao phó, là :
cứu giúp và an ủi tất cả mọi anh em đồng loại đang trong cảnh đau khổ thiếu thốn - cả về phương diện vật chất lẫn tinh thần - chứ không kỳ thị hay phân biệt tôn giáo, chủng tộc hoặc chính kiến, v.v…;
và giúp cho họ nh́n nhận ra được Thiên Chúa là Cha Nhân Từ chân thật của họ cũng như mọi người là anh chị em với nhau.
Nếu một đường lối đúng đắn như thế, th́ không ai có quyền lên án Giáo Hội Việt Nam một cách bất công là bị «thuần hóa» và Hội Đồng Giám Mục Việt Nam là nhu nhược, yếu kém và bị mua chuộc.
Nhưng, đặc biệt chúng ta, những tín hữu Công Giáo Việt Nam, những người con của Mẹ Giáo Hội Việt Nam, cần phải yêu mến, thông cảm và cầu nguyện cho Mẹ Giáo Hội Việt Nam của chúng ta đang luôn phải đối mặt với đủ mọi t́nh huống và hoàn cảnh cực kỳ khó khăn về mọi phương diện.
Vâng, nếu ai thực sự tiếp cận và hiểu rơ được hoàn cảnh thực tế của Giáo Hội và của Hàng Giáo Phẩm Việt Nam khó khăn và đau thương như thế nào, th́ thay v́ gay gắt chỉ trích và lên án, sẽ đem ḷng thông cảm và yêu mến Giáo Hội Việt Nam hơn.
Để kết thúc những ḍng này, chúng ta hăy cùng nghe lại lời của Đức Thánh Cha Bênêđíctô XVI nhắn gửi đến các Đại Chủng Sinh tại nhà thờ St. Pantaleon trong dịp Đại Hội Giới Trẻ Thế Giới tại Köln/Đức Quốc năm 2005 : «Người chủng sinh trẻ phải luyện tập cho ḿnh một cách đầy đủ ư thức được sự trưởng thành hết sức cần thiết này: Đó là thầy không nh́n Giáo Hội «từ ngoài vào», nhưng phải thật sự cùng rung cảm với Giáo Hội «từ bên trong" như là «nhà» của ḿnh vậy, bởi v́ Giáo Hội là nhà của Đức Kitô… ».
Đúng vậy, là con cái của Mẹ Giáo Hội Việt Nam, tất cả mọi tín hữu chúng ta, hăy nh́n Mẹ Giáo Hội Việt Nam từ bên trong, chứ đừng đứng ngoài ngó vào và phê phán như những kẻ bàng quang văng lai! Dĩ nhiên, mỗi người chúng ta chẳng những có quyền, nhưng c̣n có bổn phận phải góp ư với HĐGM để xây dựng Mẹ Giáo Hội Việt Nam của chúng ta mỗi ngày mỗi thêm phong phú và hoàn hảo hơn.
Nhưng trong mọi trường hợp, chúng ta đừng bao giờ quên rằng Giáo Hội Công Giáo Việt Nam là Giáo Hội của Đức Kitô !